Χυλόπιτα, παραδοσιακή, ροδοψημένη τραγανή (Παρβαλιάκ ή Παλτσίντα)

Σήμερα θα φάμε χυλόπιτα. Όχι όμως σαν εκείνη της γνωστής φράσης «έφαγα χυλόπιτα», που θα την έχετε ακούσει σίγουρα. Η φράση χρησιμοποιείται στην αργκό και υποδηλώνει την απόρριψη και μάλιστα τη ερωτική απόρριψη. Όσο κι αν μοιάζει περίεργο, η φράση έχει κυριολεκτική σημασία και η προέλευσή της εντοπίζεται στις αρχές του 19ου αιώνα. Εκείνη την περίοδο η ιατρική επιστήμη δεν ήταν διαδεδομένη και κυριαρχούσε η πρακτική ιατρική. Πολλοί, που εμφανίζονταν ως σωτήρες ήταν στην ουσία απατεώνες ή όπως τους έλεγαν αλλιώς κομπογιαννίτες. Ένας από αυτούς ήταν ο Παρθένης Νένιμος από τα Γιάννενα. Η περιοχή των Ιωαννίνων «γέννησε» άλλωστε και τον όρο κομπογιαννίτης.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 31

Ετυμολογικά, η λέξη προέρχεται από τη συνένωση των λέξεων κομπώνω, που σημαίνει δένω με μάγια και Ιωαννίτης. Οι πρακτικοί θεραπευτές που δρούσαν γύρω από τη χαράδρα του Βίκου χρησιμοποιούσαν κόμβους, δηλαδή ρίζες για τα γιατροσόφια τους και έδεναν τα βότανα που αποξήραιναν σε μαντήλια σε σχήμα πουγκιού, δηλαδή κόμβου. Έτσι από τους κόμπους, ονομάστηκαν κομπογιαννίτες. Αργότερα ο όρος διαδόθηκε και χρησιμοποιήθηκε για όλους τους εμπειρικούς «γιατρούς». Ο κομπογιαννίτης Νένιμος, λοιπόν εκτός από τους βαριά αρρώστους, θεράπευε και τους βαριά ερωτευμένους. Ιδιαίτερα εκείνους που δεν έβρισκαν ανταπόκριση και υπέφεραν από τον ερωτικό καημό.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 32

Το «φάρμακο» ήταν ένας παχύς χυλός από σιτάρι με μπαχαρικά, ψημένος στον φούρνο, τον οποίο έπρεπε οι «παθόντες» οι ερωτικά απογοητευμένοι, να τον καταναλώσουν για τρία συνεχόμενα πρωινά, νηστικοί. Έτσι καθιερώθηκε να λέγεται πως όποιος ερωτευόταν χωρίς ανταπόκριση είχε «φάει χυλόπιτα» για να του περάσει ο πόνος του έρωτα… Αυτά για την ιστορία. Σας το υπογράφω όμως πως η δική μου η χυλόπιτα μπορεί να μη θεραπεύει από το πάθος του έρωτα αλλά όποιος τη γευτεί σίγουρα θα την… ερωτευτεί.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 34

Αν, λοιπόν θέλετε να φτιάξετε κάτι γρήγορο αλλά όχι πρόχειρο, νόστιμο αλλά όχι βαρύ, κάτι που θα θεραπεύσει με όμορφο τρόπο την πείνα, θα το τιμήσουν και θα το ευχαριστηθούν όλοι στην οικογένεια, φτιάξτε την χυλόπιτα, το παρβαλιάκ (στα αρβανίτικα) ή την παλτσίντα (στα βλάχικα) και θα με θυμηθείτε. Η συνταγή είναι παραδοσιακή. Η γιαγιά Αθηνά την πήρε από τη μαμά της και πάει λέγοντας. Βέβαια η γιαγιά Αθηνά την έψηνε πάνω στην πιροστιά και από πάνω έβαζε τη μεγάλη γάστρα, το σάτσι. Μοσχοβόλαγε η γειτονιά. Η νοστιμιά εκείνης της παλτσίντας δεν περιγράφεται.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 35 - Συνταγή - ηχωμαγειρέματα

Μετά ανέλαβε να ηνία η μαμά μου η οποία δεν τα κατάφερε και άσχημα. Όχι πως θέλω να το παινευτώ αλλά σαν το παρβαλιάκ, της μαμάς μου δεν υπάρχει. Αφράτο, μοσχομυριστό, ροδοψημένο, όχι στο σάτσι αλλά στο φούρνο της μεγάλης μασίνας… δεν υπάρχει σας λέω. Και βέβαια τη συνταγή την κρατώ και τη μοιράζομαι μαζί σας με τα μικρά μυστικά που εξασφαλίζουν την σίγουρη επιτυχία…

Τι θα χρειαστείτε για ένα ταψί μεγάλο κουζίνας:

– 6 κούπες γεμάτες αλεύρι
– 4 κούπες χλιαρό νερό
– 1 κύβο μαγιά μπύρας νωπή (50) γρ.
– Μισό κιλό φέτα θρυμματισμένη ή ξινή μυζήθρα
– 200 γρ βούτυρο γάλακτος ή μαργαρίνη
– Λίγη ζάχαρη
– Μια κουταλιά της σούπας αλάτι

Πώς θα τη φτιάξετε:

Σε βαθειά κατσαρόλα ρίξτε το νερό και χλιαρώστε το. Βάλτε σε ένα μπολάκι λίγο από το χλιαρό νερό, τη ζάχαρη και τη μαγιά. Ανακατέψτε καλά, καλά για να λιώσει η μαγιά.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 1Περβελιάκ χυλόπιτα - 2Περβελιάκ χυλόπιτα - 3

Στο υπόλοιπο νερό ρίξτε το αλάτι το αλεύρι και την διαλυμένη μαγιά και ανακατέψτε με το χέρι σας ώσπου να πετύχετε έναν πηχτό χυλό.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 4Περβελιάκ χυλόπιτα - 6Περβελιάκ χυλόπιτα - 9

Δουλέψτε το χυλό πολύ καλά ώσπου να γίνει λείος και χωρίς κόμπους. Προσοχή! Ο χυλός δεν πρέπει να είναι αραιός. Αν σας βγει αραιός, ρίξτε λίγο αλεύρι. Αν σας βγει πολύ πηχτός, ρίξτε λίγο ακόμα χλιαρό νερό.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 10Περβελιάκ χυλόπιτα - 12

Καλύψτε την κατσαρόλα και αφήστε το χυλό να ξεκουραστεί και να φουσκώσει σε μέρος ζεστό γύρω στη μία ώρα.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 13Περβελιάκ χυλόπιτα - 15

Ανάψτε το φούρνο στους 200 βαθμούς C. Θρυμματίστε τη φέτα.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 21

Αλείψτε πολύ καλά το ταψί της κουζίνας με 1/3 περίπου της ποσότητας του βουτύρου και το υπόλοιπο βάλτε το σε ένα μικρό σκεύος και λιώστε το.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 16

Ρίξτε το χυλό στο ταψί και απλώστε το ομοιόμορφα.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 17Περβελιάκ χυλόπιτα - 20

Σκορπίστε από πάνω τη θρυμματισμένη φέτα…

Περβελιάκ χυλόπιτα - 23Περβελιάκ χυλόπιτα - 24

Ραντίστε με το λιωμένο βούτυρο.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 27Περβελιάκ χυλόπιτα - 28

Αφήστε το ταψί με το χυλό να καθίσει λίγο ακόμα. Όταν αρχίσει να φουσκώνει, μετά από ένα τεταρτάκι περίπου, η χυλόπιτα είναι έτοιμη να μπει στο φούρνο.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 29

Ψήστε για 30-40 λεπτά, ώσπου να ροδοκοκκινίσει και να μοσχομυρίσει.

Περβελιάκ χυλόπιτα - 30Περβελιάκ χυλόπιτα - 37

Καλή επιτυχία φίλες μου και καλή σας όρεξη. Μέχρι το επόμενο ραντεβού μας καλά να περνάτε και να προσέχετε του υπέροχους εαυτούς σας. Φροντίστε ότι κάνετε να το κάνετε με καθαρή συνείδηση γιατί όπως έλεγε και η γιαγιά Αθηνά: «Η στιγμή της πραγματικής ησυχίας σου δεν είναι εκείνη, όπου κοιμάσαι συ, αλλ’ εκείνη, όπου κοιμάται ήσυχα η συνείδησή σου..

Περβελιάκ χυλόπιτα - 35 - Συνταγή - ηχωμαγειρέματα

Σας φιλώ αυγή.

Πρασόπιτα Βλαχαρβανήτικη

Τα αρβανητοβλαχοχώρια της Φλώρινας, Δροσοπηγή, Φλάμπουρο, Λέχοβο, φίλες μου φημίζονται, μεταξύ άλλων και  για τις καταπληκτικές πίτες. Όσοι έχουν δοκιμάσει σίγουρα μου δίνουν δίκιο. Οι βλαχαρβανήτισσες νοικοκυρές, έχουν αναγάγει το άνοιγμα του φύλλου σε ύψιστη τέχνη. Και αυτό γιατί  από  μικρές μαθήτευαν δίπλα στις μεγαλύτερες και διδάσκονταν ένα-ένα τα μυστικά. Πώς φτιάχνεται η ζύμη, πώς ανοίγεται ομοιόμορφα ένα- ένα το λεπτό φύλλο, πώς τυλίγεται ο κόθρος, με ποιον τρόπο γίνεται το ράντισμα της πίτας με το βούτυρο και τέλος,  με ποιο τρόπο  θα ψηθεί για να γίνει, τέλεια, τραγανή και λαχταριστή και όχι σκληρή «σαν τενεκές», ή μαλακιά και βαριά « σαν λάσπη», όπως έλεγε η γιαγιά μου.

Όλο αυτό το μάθημα δεν ήταν πανηγύρι. Οι νεαρές γυναίκες έπρεπε πάση θυσία να μυηθούν στα μυστικά, γιατί αργότερα μια μέρα μετά το γάμο τους περνούσαν όλες από μια μεγάλη δοκιμασία. Έπρεπε να αποδείξουν την τέχνη και τη μαεστρία τους  φτιάχνοντας πίτα κάτω από τα αμείλικτα βλέμματα των πεθερικών αλλά και όλου του σογιού του γαμπρού. Από το πόσο καλή θα ήταν η πίτα εξαρτιόταν και το αν θα έπαιρνε τον τίτλο της καλής  νοικοκυράς ή αν ο τίτλος της ανοικοκύρευτη θα τη συνόδευε για μια ζωήι.

Η πίτα για τους αρβανητόβλαχους  δεν ήταν απλά ένα φαγητό, Ήταν τό φαγητό! Την είχαν συνδέσει με όλες τις εκφάνσεις του κύκλου της ζωής. Τη γέννα, τη  βάφτιση, το  γάμο, τη κηδεία, τα ταφικά έθιμα, τα πανηγύρια και τις γιορτές. Σε κάθε περίπτωση η πίτα ήταν διαφορετική, με ιδιαίτερη γέμιση, διαφορετικό τρόπο κατασκευής, με λιγότερο ή περισσότερο βούτυρο. Τυρόπιτες , πρασσόπιτες, χορτόπιτες, τσουκνιδόπιτες, αρμυρόγλυκες κολοκυθόπιτες, μπουρέκια, πλούσιες γαλατόπιτες, ρεθανίκια στριφτά και τραγανά, πισπιλίτες, καλαμποκόπιτες, πίτες με ψημένα φύλλα, …είναι μερικά από τα είδη της πίτας που έφτιαχναν και εξακολουθούν μερικές ακόμα, νοικοκυρές να φτιάχνουν.

Παλιά τις έφτιαχναν σε στρόγγυλα μπακιρένια ταψιά περασμένα με ένα παχύ στρώμα από καλάι. «Καλάι» είναι η τούρκικη ονομασία  του κασσίτερου. Κάθε χρόνο περνούσε από το χωριά ο Γιάννης ο Καλαητζής και «γάνωνε» τα φθαρμένα ταψιά. Τα έκανε να στραφτοκοπάνε σαν καινούρια. Η πίτα ψήνονταν στην πυροστιά με κάρβουνα. Από πάνω έβαζαν ένα μεταλλικό καπάκι ,το σάτσι, ή γάστρα.  Όπως καταλαβαίνετε, η πίτα ήταν μια μικρή περιπέτεια που εκτός από  μαστοριά και αξιοσύνη, απαιτούσε  και γερά μπράτσα.

Σήμερα, αν και τα πράγματα -ευτυχώς- έχουν γίνει πιο εύκολα, οι νοικοκυρές προτιμούν τις έτοιμες κατεψυγμένες πίτες που δε λέω, μπορεί να είναι νόστιμες αλλά δε συγκρίνονται  με τις σπιτικές. Σήμερα θα φτιάξουμε, βήμα βήμα μια πίτα σχετικά εύκολη. Αν ακολουθήσετε προσεχτικά τις οδηγίες, θα αποζημιωθείτε από το αποτέλεσμα. Θα φτιάξουμε μια βάση για πίτα. Τη γέμιση θα την επιλέγετε εσείς κάθε φορά και  έτσι θα καυχιέστε ότι μπορείτε να φτιάξετε όλων των ειδών τις πίτες. Συνεχίστε την ανάγνωση Πρασόπιτα Βλαχαρβανήτικη

Πισπιλίτα (Αρβανίτικη Καλαμποκόπιτα)

Η Πισπιλίτα, φίλες μου, είναι μια πίτα που φτιάχνεται με καλαμποκάλευρο. Στο σπίτι μας δεν τη φτιάχναμε πολύ συχνά γιατί  έμεινε να θεωρείται φαγητό της κατοχής και της πείνας. «Κατοχικό φαγητό θα σας ταΐσω παιδάκι μου;;;» Έλεγε η συγχωρεμένη η γιαγιά μου, όταν την παρακαλούσαμε να μας τη φτιάξει.

Για να είμαι ειλικρινής η πισπιλίτα εμένα, κάθε άλλο παρά φαγητό της πείνας μου φαίνεται. Είναι  πεντανόστιμη, λαδωμένη,  χορταστική, με πλούσια γέμιση, από αγριόχορτα, τσουκνίδες  ή πράσα, αυγά και μπόλικο τυρί. Όπως και να ΄χει, είναι μια πίτα που συνήθιζαν να την φτιάχνουν σε πολλές περιοχές της Ελλάδος, την περίοδο της κατοχής, για να ξεγελάσουν την πείνα τους. Μια πίτα που έβγαζε ασπροπρόσωπες τις νοικοκυρές όταν γύριζαν αργά από τα χωράφια και έπρεπε να ετοιμάσουν για την πολυμελή  οικογένεια, εύκολο και γρήγορο φαγητό.

Και επειδή  το  σταρένιο αλεύρι  ήταν δυσεύρετο,  το αντικαθιστούσαν με καλαμποκάλευρο. Αυτήν την πίτα σε κάθε περιοχή τη  συναντάμε  με άλλο όνομα. Πλαστός ή πλασταριά στην Ήπειρο,  στους βλαχαρβανίτικους πληθυσμούς πισπιλίτα, στην Πιερία και τη Θεσσαλία  μπατσαρό, αλλού πλατσάρο. Μπομπότα στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας, Κάθε τόπος κι άλλο όνομα , κάθε τόπος  και μια παραλλαγή  στον τρόπο κατασκευής και στα υλικά. Σαν  λιπαρή ουσία αλλού χρησιμοποιούσαν λάδι, αλλού βούτυρο, αλλού χοιρινό λίπος, ανάλογα με τον τόπο και την εποχή.

Τώρα τελευταία, (λέτε να φταίει η κρίση;}  η «πισπιλίτα της κατοχής», έχει γίνει της μόδας και όλο και περισσότερες νέες νοικοκυρές, στο χωριό μου, τη φτιάχνουν. Μου αρέσει αυτό γιατί θαρρώ ότι ήρθε ο καιρός να επιστρέψουμε στις ρίζες. Να ανακαλύψουμε και πάλι, την υπέροχη γεύση  φαγητών που είναι φτιαγμένα με  απλά  υλικά, όπου κανείς μπορεί  να αναγνωρίσει  τη ξεχωριστή γεύση και τη μυρουδιά του κάθε υλικού.

Πάμε λοιπόν, να φτιάξουμε την παραδοσιακή πισπιλίτα όπως την έφτιαχναν  οι παλιές νοικοκυρές και όπως την έφτιαξε για χάρη της στήλης, (για το χατήρι σας δηλαδή),  η ξαδέρφη μου η Στεριανή, καλονοικοκυρά και προκομμένη, εύκολα και γρήγορα σαν παιχνίδι. Μη διστάζετε, άλλωστε, δε χρειάζονται ιδιαίτερες ικανότητες για να την πετύχετε.  Για το ταψί της κουζίνας θα χρειαστείτε: Συνεχίστε την ανάγνωση Πισπιλίτα (Αρβανίτικη Καλαμποκόπιτα)

Πορτοκαλόπιτα

Μπορεί να έχει επικρατήσει να λέμε ότι ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα,  το πορτοκάλι, ο μικρός, στρογγυλός καρπός όμως με το εκτυφλωτικό πορτοκαλί χρώμα που δεν λείπει ποτέ από κανένα ελληνικό σπίτι, μας προφυλάσσει εξίσου  από περιττές και διόλου ευχάριστες επισκέψεις στον γιατρό μας. Το πορτοκάλι  ήρθε στην ζωή μας τον 15ο αιώνα από την Ινδία. Το έφεραν Πορτογάλοι έμποροι. Σε αυτούς εξάλλου οφείλει και το όνομά του.

Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσα πολύτιμα θρεπτικά στοιχεία κρύβονται κάτω από το πορτοκαλί περιτύλιγμα αυτού του φρούτου-δυναμίτη. Τα οφέλη στην υγεία είναι γνωστά ήδη από πολύ παλιά. Πορτογάλοι, Ισπανοί, Άραβες και Ολλανδοί ναύτες φύτευαν πορτοκαλιές στους εμπορικούς δρόμους σαν μέτρο πρόληψης κατά του σκορβούτου.Το πορτοκάλι έχει επικρατήσει ως η πιο διάσημη πηγή βιταμίνης C στον κόσμο, παρ’ όλο που υπάρχουν άλλες τροφές με πολύ μεγαλύτερη περιεκτικότητα της πολύτιμης βιταμίνης.

Εκτός από βιταμίνη C, όμως, περιέχει επίσης σάκχαρα, ασβέστιο, φώσφορο, βιταμίνη Α, θειαμίνη, ριβοφλαμίνη και άλλες βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μαγνήσιο, ποτάσιο, σίδηρο και ψευδάργυρο, … η λίστα είναι ατελείωτη! Η κατανάλωση πορτοκαλιών βοηθάει στο άσθμα, την βρογχίτιδα, την πνευμονία και τους ρευματισμούς. Είναι επίσης πολύτιμος σύμμαχος στην πρόληψη της πέτρας στους νεφρούς και του διαβήτη και μειώνει τα επίπεδα της χοληστερίνης και την υψηλή πίεση.

Εντάσσοντάς το στην καθημερινή σας διατροφή θα νιώσετε ζωντάνια και ευεξία, ενώ η βιταμίνη C θα σας βοηθήσει να καταπολεμήσετε πιο εύκολα τα κρυώματα και τις γρίπες του χειμώνα. Το αιθέριο έλαιο του πορτοκαλιού, που περιέχεται στην φλούδα του, κατέχει περίοπτη θέση στην αρωματοθεραπεία. Ρίξτε μια σταγόνα αιθέριο έλαιο πορτοκάλι στα κεριά σας και νιώστε το άρωμά του να διαχέεται στον χώρο.

Έχει αντισηπτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, λειτουργεί ως αντικαταθλιπτικό και γι’ αυτό θα σας ηρεμήσει και θα σας αναζωογονήσει. Αν έχετε μείνει με την εντύπωση ότι το πορτοκάλι μπορεί κανείς να το απολαύσει  κανείς μόνο σαν φρούτο, κάνετε μεγάλο λάθος. Πειραματιστείτε με το χυμό και το ξύσμα του στην μαγειρική και το  αποτέλεσμα θα σας εκπλήξει. Δώστε για παράδειγμα μια διαφορετική νότα σε ένα κλασικό πιάτο, όπως είναι το κοτόπουλο με πατάτες στον φούρνο περιχύνοντάς το, όχι μόνο με χυμό λεμονιού αλλά και πορτοκαλιού.

Κάντε σπιτική μαρμελάδα πορτοκάλι, γλυκό του κουταλιού και φτιάξτε απαραιτήτως την πορτοκαλόπιτα που σας προτείνω.  Ευωδιαστή αφράτη και ζουμερή  είμαι σίγουρη ότι θα αρέσει πολύ σε όλους. Συνεχίστε την ανάγνωση Πορτοκαλόπιτα

Γιαουρτόπιτα με έτοιμο φύλλο

Μπορεί, σαν άνθρωποι να διαφωνούμε σε πολλά φίλες μου και αυτό είναι φυσικό όμως ένα είναι σχεδόν βέβαιο… Κανείς, μα κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί σε μια αχνιστή πίτα την ώρα που βγαίνει από το φούρνο. Στη θέα μιας οποιασδήποτε ροδοψημένης και ευωδιαστής πίτας, κανείς δεν σκέφτεται τίποτα πια. Το μοναδικό μέλημα του είναι να βρει ένα μαχαίρι για να κόψει το κομμάτι που ονειρευόταν όση ώρα του έσπαγε τη μύτη αυτή η γαργαλιστική μυρωδιά που δραπέτευε από τη ζεστή αγκαλιά του φούρνου και πλημμύριζε το χώρο.

Ναι, θα μου πείτε, ωραία και καλά τα λες, αλλά για να φτάσουμε στο σημείο όπου μια πίτα βγαίνει από το φούρνο, έχει προηγηθεί μια διαδικασία πολύπλοκη και χρονοβόρα. Έχετε όλου του κόσμου τα δίκια. Δεν είναι και το πιο απλό πράγμα να φτιάξει κανείς μια πίτα. Απαιτείται τεχνική και εμπειρία. Να ετοιμάσεις το ζυμάρι, να το πλάσεις, να ανοίξεις φύλλο, να ασχοληθείς με τη γέμιση και στο τέλος τέλος μπορεί και να μην καταφέρεις να έχεις το επιθυμητό αποτέλεσμα. Οπότε ας είναι καλά ο φούρνος της γειτονιάς.

Ο φούρνος της γειτονιάς δε λέω, είναι μια λύση εύκολη. Μια λύση του τύπου στην «αναβροχιά καλό και το χαλάζι». Για όσες φίλες αδυνατούν να ανοίξουν φύλλο ή για χίλιους δυο λόγους δεν είναι διατεθειμένες να μπουν σ’ αυτήν την απαιτητική διαδικασία, η λύση είναι το έτοιμο φύλλο. Μπορεί να μην είναι σαν της μαμάς ή της γιαγιάς αλλά ένα νόστιμο, γρήγορο και αξιοπρεπές αποτέλεσμα το προσφέρει όπως και να΄χει. Απόδειξη η ευωδιαστή γιαουρτόπιτα με έτοιμο φύλλο που σας προτείνω. Δεν απαιτεί καμία δεξιοτεχνία, ούτε πολύ από τον πολύτιμο χρόνο σας και το αποτέλεσμα σας αποζημιώνει στα σίγουρα. Συνεχίστε την ανάγνωση Γιαουρτόπιτα με έτοιμο φύλλο

Αφράτη Τσουκνιδόπιτα (Βλάχικη Πίτα-Βινίτα)

Η πίτα αυτή λέγεται «Λιακρούαρ τάρδουρ» στα αρβανίτικα και την έφτιαξε η θεία Βέρα…

Λιακρούαρ  ονομάζουν  οι αρβανίτες, την πίτα, κάθε είδους πίτα, πρασόπιτα, κολοκυθόπιτα, τυρόπιτα, αυγόπιτα κ.τ.λ. Στη κυριολεξία όμως «λιακρούαρ» σημαίνει πίτα που η γέμισή της περιέχει χόρτα, κυρίως τσουκνίδες αφού «λιάκρα»  στα αρβανίτικα είναι οι «τσουκνίδες». Μάλλον εκεί ψηλά στα κατσάβραχα που ζούσαν οι μακρινοί  μου πρόγονοι το μόνο που υπήρχε σε άφθονο ήταν οι τσουκνίδες, διόλου ευκαταφρόνητες βέβαια, αφού αποτελούσαν εκτός από τροφή  και φάρμακο και καλλυντικό και απολυμαντικό και πολλά άλλα.

Το σκούρο πράσινο νερό που προέκυπτε από το βράσιμο της τσουκνίδας, το έδιναν – κατά ομολογία της γιαγιάς Αθηνάς – σε αυτούς που είχαν προσβληθεί από τον βάκιλο της φυματίωσης  «για να δυναμώσει το αίμα τους». Μην ξεχνάμε ότι εκείνη την εποχή δεν είχε ανακαλυφθεί ακόμα η πενικιλίνη, ούτε τα αντιβιοτικά  και  η φυματίωση θέριζε, κυρίως νέους ανθρώπους.

Θυμάμαι  με φρίκη, τη γειτόνισσα η οποία υπέφερε από αρθρίτιδα να υποβάλλει  συχνά πυκνά  τα πόδια και τα χέρια στο μαρτύριο του «τσουκνίσματος» για θεραπευτικούς, βέβαια σκοπούς .  Με ένα μεγάλο ματσάκι τσουκνίδες και ζεματιστό νερό  η γιαγιά Αθηνά απολύμαινε τα  ξύλινα κυρίως σκεύη όπου, συγκέντρωνε το γάλα και παρασκεύαζε τα διάφορα γαλακτοκομικά,  το τυρί, τη μυζήθρα, το ξινόγαλο, το βούτυρο κτλ.

Αλλά και σαν  μέσο διαπαιδαγώγησης, η τσουκνίδα, έφερνε πολύ καλά αποτελέσματα σ΄εμάς που τη ζαλίζαμε με τις αταξίες μας . Κάθε φορά που δεν έπιανε ο λόγος της γιαγιάς,  έκοβε μια μεγάλη τσουκνίδα και…. «πού σε πονεί και πού σε σφάζει». Γέμιζαν τα γυμνά μας ποδαράκια  και τα μπρατσάκια μας με κόκκινες φουσκάλες που πονούσαν  αφόρητα ευτυχώς, όχι  για πολύ.

Θαυματουργές λοιπόν οι τσουκνίδες, τα «λιάκρα» των αρβανιτών, «βέρτζε» στα βλάχικα, που αποτελούσαν γι αυτούς  πολύτιμη τροφή. Την άνοιξη η γιαγιά τις  μαγείρευε  φρέσκες και τρυφερές με φρέσκο βούτυρο γάλα και αυγά, ή σκέτες,  σαλάτα με λεμόνι και ελαιόλαδο. Εκεί κατά τα τέλη του Μάη όταν είχαν μεγαλώσει αρκετά, οι Δροσοπηγιώτες έσπευδαν σε μέρη καθαρά και απάτητα για να τις συλλέξουν σε μεγάλες ποσότητες .  Τις άπλωναν στον ήλιο να στεγνώσουν. Τις έτριβαν , πετούσαν τα σκληρά μέρη  και μετά  τις διατηρούσαν σε πάνινα σακούλια όλο τα χειμώνα για να φτιάχνουν τις περίφημες τσουκνιδόπιτες.

Μια τέτοια τσουκνιδόπιτα θα φτιάξουμε σήμερα λίγο διαφορετική από αυτές που σας έχω δείξει στο παρελθόν αλλά πολύ νόστιμη , πολύ εύκολη . Την πίτα αυτή την έφιαχνε η γιαγιά Αθηνά  συνήθως όταν ζύμωνε το ψωμί της εβδομάδας. Κρατούσε  μια ποσότητα ζύμης και πριν προλάβει να βγάλει τα καρβέλια από το φούρνο η «πίτα βινίτα» ή «λιακρούαρ  τάρδουρ» ήταν έτοιμη στο τραπέζι. Συνεχίστε την ανάγνωση Αφράτη Τσουκνιδόπιτα (Βλάχικη Πίτα-Βινίτα)