Πρασόπιτα Βλαχαρβανήτικη

Τα αρβανητοβλαχοχώρια της Φλώρινας, Δροσοπηγή, Φλάμπουρο, Λέχοβο, φίλες μου φημίζονται, μεταξύ άλλων και  για τις καταπληκτικές πίτες. Όσοι έχουν δοκιμάσει σίγουρα μου δίνουν δίκιο. Οι βλαχαρβανήτισσες νοικοκυρές, έχουν αναγάγει το άνοιγμα του φύλλου σε ύψιστη τέχνη. Και αυτό γιατί  από  μικρές μαθήτευαν δίπλα στις μεγαλύτερες και διδάσκονταν ένα-ένα τα μυστικά. Πώς φτιάχνεται η ζύμη, πώς ανοίγεται ομοιόμορφα ένα- ένα το λεπτό φύλλο, πώς τυλίγεται ο κόθρος, με ποιον τρόπο γίνεται το ράντισμα της πίτας με το βούτυρο και τέλος,  με ποιο τρόπο  θα ψηθεί για να γίνει, τέλεια, τραγανή και λαχταριστή και όχι σκληρή «σαν τενεκές», ή μαλακιά και βαριά « σαν λάσπη», όπως έλεγε η γιαγιά μου.

Όλο αυτό το μάθημα δεν ήταν πανηγύρι. Οι νεαρές γυναίκες έπρεπε πάση θυσία να μυηθούν στα μυστικά, γιατί αργότερα μια μέρα μετά το γάμο τους περνούσαν όλες από μια μεγάλη δοκιμασία. Έπρεπε να αποδείξουν την τέχνη και τη μαεστρία τους  φτιάχνοντας πίτα κάτω από τα αμείλικτα βλέμματα των πεθερικών αλλά και όλου του σογιού του γαμπρού. Από το πόσο καλή θα ήταν η πίτα εξαρτιόταν και το αν θα έπαιρνε τον τίτλο της καλής  νοικοκυράς ή αν ο τίτλος της ανοικοκύρευτη θα τη συνόδευε για μια ζωήι.

Η πίτα για τους αρβανητόβλαχους  δεν ήταν απλά ένα φαγητό, Ήταν τό φαγητό! Την είχαν συνδέσει με όλες τις εκφάνσεις του κύκλου της ζωής. Τη γέννα, τη  βάφτιση, το  γάμο, τη κηδεία, τα ταφικά έθιμα, τα πανηγύρια και τις γιορτές. Σε κάθε περίπτωση η πίτα ήταν διαφορετική, με ιδιαίτερη γέμιση, διαφορετικό τρόπο κατασκευής, με λιγότερο ή περισσότερο βούτυρο. Τυρόπιτες , πρασσόπιτες, χορτόπιτες, τσουκνιδόπιτες, αρμυρόγλυκες κολοκυθόπιτες, μπουρέκια, πλούσιες γαλατόπιτες, ρεθανίκια στριφτά και τραγανά, πισπιλίτες, καλαμποκόπιτες, πίτες με ψημένα φύλλα, …είναι μερικά από τα είδη της πίτας που έφτιαχναν και εξακολουθούν μερικές ακόμα, νοικοκυρές να φτιάχνουν.

Παλιά τις έφτιαχναν σε στρόγγυλα μπακιρένια ταψιά περασμένα με ένα παχύ στρώμα από καλάι. «Καλάι» είναι η τούρκικη ονομασία  του κασσίτερου. Κάθε χρόνο περνούσε από το χωριά ο Γιάννης ο Καλαητζής και «γάνωνε» τα φθαρμένα ταψιά. Τα έκανε να στραφτοκοπάνε σαν καινούρια. Η πίτα ψήνονταν στην πυροστιά με κάρβουνα. Από πάνω έβαζαν ένα μεταλλικό καπάκι ,το σάτσι, ή γάστρα.  Όπως καταλαβαίνετε, η πίτα ήταν μια μικρή περιπέτεια που εκτός από  μαστοριά και αξιοσύνη, απαιτούσε  και γερά μπράτσα.

Σήμερα, αν και τα πράγματα -ευτυχώς- έχουν γίνει πιο εύκολα, οι νοικοκυρές προτιμούν τις έτοιμες κατεψυγμένες πίτες που δε λέω, μπορεί να είναι νόστιμες αλλά δε συγκρίνονται  με τις σπιτικές. Σήμερα θα φτιάξουμε, βήμα βήμα μια πίτα σχετικά εύκολη. Αν ακολουθήσετε προσεχτικά τις οδηγίες, θα αποζημιωθείτε από το αποτέλεσμα. Θα φτιάξουμε μια βάση για πίτα. Τη γέμιση θα την επιλέγετε εσείς κάθε φορά και  έτσι θα καυχιέστε ότι μπορείτε να φτιάξετε όλων των ειδών τις πίτες. Συνεχίστε την ανάγνωση Πρασόπιτα Βλαχαρβανήτικη

Πισπιλίτα (Αρβανίτικη Καλαμποκόπιτα)

Η Πισπιλίτα, φίλες μου, είναι μια πίτα που φτιάχνεται με καλαμποκάλευρο. Στο σπίτι μας δεν τη φτιάχναμε πολύ συχνά γιατί  έμεινε να θεωρείται φαγητό της κατοχής και της πείνας. «Κατοχικό φαγητό θα σας ταΐσω παιδάκι μου;;;» Έλεγε η συγχωρεμένη η γιαγιά μου, όταν την παρακαλούσαμε να μας τη φτιάξει.

Για να είμαι ειλικρινής η πισπιλίτα εμένα, κάθε άλλο παρά φαγητό της πείνας μου φαίνεται. Είναι  πεντανόστιμη, λαδωμένη,  χορταστική, με πλούσια γέμιση, από αγριόχορτα, τσουκνίδες  ή πράσα, αυγά και μπόλικο τυρί. Όπως και να ΄χει, είναι μια πίτα που συνήθιζαν να την φτιάχνουν σε πολλές περιοχές της Ελλάδος, την περίοδο της κατοχής, για να ξεγελάσουν την πείνα τους. Μια πίτα που έβγαζε ασπροπρόσωπες τις νοικοκυρές όταν γύριζαν αργά από τα χωράφια και έπρεπε να ετοιμάσουν για την πολυμελή  οικογένεια, εύκολο και γρήγορο φαγητό.

Και επειδή  το  σταρένιο αλεύρι  ήταν δυσεύρετο,  το αντικαθιστούσαν με καλαμποκάλευρο. Αυτήν την πίτα σε κάθε περιοχή τη  συναντάμε  με άλλο όνομα. Πλαστός ή πλασταριά στην Ήπειρο,  στους βλαχαρβανίτικους πληθυσμούς πισπιλίτα, στην Πιερία και τη Θεσσαλία  μπατσαρό, αλλού πλατσάρο. Μπομπότα στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας, Κάθε τόπος κι άλλο όνομα , κάθε τόπος  και μια παραλλαγή  στον τρόπο κατασκευής και στα υλικά. Σαν  λιπαρή ουσία αλλού χρησιμοποιούσαν λάδι, αλλού βούτυρο, αλλού χοιρινό λίπος, ανάλογα με τον τόπο και την εποχή.

Τώρα τελευταία, (λέτε να φταίει η κρίση;}  η «πισπιλίτα της κατοχής», έχει γίνει της μόδας και όλο και περισσότερες νέες νοικοκυρές, στο χωριό μου, τη φτιάχνουν. Μου αρέσει αυτό γιατί θαρρώ ότι ήρθε ο καιρός να επιστρέψουμε στις ρίζες. Να ανακαλύψουμε και πάλι, την υπέροχη γεύση  φαγητών που είναι φτιαγμένα με  απλά  υλικά, όπου κανείς μπορεί  να αναγνωρίσει  τη ξεχωριστή γεύση και τη μυρουδιά του κάθε υλικού.

Πάμε λοιπόν, να φτιάξουμε την παραδοσιακή πισπιλίτα όπως την έφτιαχναν  οι παλιές νοικοκυρές και όπως την έφτιαξε για χάρη της στήλης, (για το χατήρι σας δηλαδή),  η ξαδέρφη μου η Στεριανή, καλονοικοκυρά και προκομμένη, εύκολα και γρήγορα σαν παιχνίδι. Μη διστάζετε, άλλωστε, δε χρειάζονται ιδιαίτερες ικανότητες για να την πετύχετε.  Για το ταψί της κουζίνας θα χρειαστείτε: Συνεχίστε την ανάγνωση Πισπιλίτα (Αρβανίτικη Καλαμποκόπιτα)